Uluslararası Korumanın Sona Ermesi ve İptali

Uluslararası koruma kararı yabancılar bakımından sınırsız bir faydalanmak imkanı doğurmamakla beraber uluslararası korumanın sona ermesi ve iptali belirli şartlar altında mümkündür. Bu kapsamda uluslararası koruma kararı haklarında koruma kararı alınan kişiler bakımından bazı sonuçlar doğurur. Bu sonuçlar kişilerin mülteci, şartlı mülteci ya da ikincil koruma statüsü sahibi olup olmamasına göre değişir. Aynı şekilde uluslararası koruma kararı belirli durumlarda sona erebilir ya da iptal edilebilir. Bu durumlar 6458 sayılı Kanunda açıkça ifade olunmuştur.

Uluslararası Koruma Kararının Sonuçları

Başvurucunun koruma talebinin kabul edilerek uluslararası koruma statüsüne girmesi ile mülteci statüsü verilenlere yabancı kimlik numarasını içeren üç yıl süreli ‘Uluslararası Koruma Statüsü Sahibi Kimlik Belgesi’ düzenlenir. Şartlı mülteci ya da ikincil koruma statüsü sahiplerine yabancı kimlik numarası içeren bir yıl süreli ‘Uluslararası Koruma Statüsü Sahibi Kimlik Belgesi’ düzenlenir. Aynı şekilde şartlı mülteci ya da ikincil koruma statüsü sahiplerine Pasaport Kanunu’nun 18.maddesi gereğince yabancılar mahsus pasaport da verilir. (YUKK m.84/2)

Şartlı mülteci ya da ikincil koruma statüsü sahipleri kamu düzeni ve güvenliği bakımından belirli bir ilde ikamet etmeye ya da belirli sürelerde bildirimde bulunmaya mecbur bırakılabilir. Önemli bir husus olarak mülteciler, şartlı mülteciler, ikincil koruma statüsü sahipleri hakkında düzenlenen uluslararası koruma statüsü sahibi kimlik belgesi ikamet izni yerine geçer. (YUKK m.83/3)

Uluslararası Koruma Statüsünün Sona Ermesi ve İptali

Uluslararası korumanın sona ermesi ve iptali kapsamında sona erme ve iptal kavramlarını incelemek gerekir. Sona erme belirli şartların varlığı halinde kendiliğinden gerçekleşirken sona erme için idari bir organın idari işlemde bulunması gerekmektedir. Bu kapsamda uluslararası korumanın iptali için yasal şartlar oluşmasına karşın yetkili makamca iptal kararı alınmadığı müddetçe yabancı uluslararası koruma statüsünden faydalanmaya devam eder.

Uluslararası Koruma Statüsünün Sona Ermesi

Belirli şartlar altında uluslararası koruma statüsü sona erer. Bu kapsamda,

-Kişi vatandaşı olduğu ülkenin korumasından kendi isteği ile yeniden yararlanmaya başlarsa,
-Kaybettiği vatandaşlığı kendi isteği ile yeniden elde ederse,
-Yeni bir vatandaşlık kazanmışsa ve bu ülkenin korumasında yararlanabiliyorsa,
-Terk ettiği yahut şiddet korkusu ile kaçtığı ülkesine kendi isteği ile geri dönmüşse,
-Vatansız olmasına karşın statü verilmesini gerektiren koşullar ortadan kalktığı için önceden ikamet ettiği ülkesine dönebilecekse,

Uluslararası koruma statüsü sona erer (YUKK m.85/1).

Uluslararası Koruma Statüsünün İptali

6458 sayılı Kanunun 86.maddesinde uluslararası korumanın iptali düzenlenmiştir. Buna göre;

-Sahte belge kullanarak, hile yaparak ya da aldatmak suretiyle veya beyan etmediği gerekçelere dayanarak bu statüyü elde etmişlerse bu kişilerin,
-Uluslararası koruma statüsünden yararlanamayacak olmasına karşın bir şekilde statüyü elde ettiği sonradan tespit edilenlerin,

Uluslararası koruma statüleri iptal edilir (YUKK m.86/2).

Uluslararası Koruma Sahibi Yabancıların Hak ve Yükümlülükleri

Uluslararası koruma statüsü sahibi kişiler mütekabiliyet (karşılıklılık) ilkesinden muaftır. Başka bir ifadeyle koruma başvurusunda bulunan kişinin bu statüden yararlanabilmesi için vatandaşı olduğu ülkenin uluslararası koruma statüsüne benzer bir statüyü ve buna ilişkin hakları Türk vatandaşlarına tanıması zorunlu değildir.

Uluslararası Koruma Sahibi Yabancının Hakları Nelerdir?

Başvurucu ya da uluslararası koruma statüsü sahibi ve aile üyeleri;

-İlk ve ortaöğretim hizmetinden yararlanır.
-İhtiyaçları varsa sosyal hizmetlerde yararlanır.
-Sağlık güvenceleri yoksa sağlık hizmetlerinden yararlanır.
-Başvuru sahibi olup henüz başvurusu sonuçlandırılmamış olanlar ile şartlı mülteciler koruma başvurusu tarihinden altı ay sonra çalışma izni almak için başvuruda bulunabilirler (YUKK m.89/4-a)
-Mülteciler ve ikincil koruma statüsü sahibi kişiler, statülerini almalarına müteakip bağımlı ya da bağımsız çalışabilirler. Bu kişilere verilen kimlik belgesi çalışma izni yerine geçer (YUKK m.89/4-b).  Ancak bu kişilerin belirli sektörlerde ya da belirli bir coğrafi bölgede çalışmasını yasaklanabilir. Bu durumun da bir istisnası olarak Türk vatandaşı ile evli olup, Türk vatandaşı çocuğu olan ya da Türk vatandaşı ile üç yıldır evli olan kişiler bu sınırlamalara tabi tutulmaz (YUKK m.89/4-ç)

Uluslararası Koruma Sahibi Yabancının Yükümlülükleri Nelerdir?

Başvurucu korumadan yararlanabilmek için bazı yükümlülüklere uymak zorundadır. Buna göre;

-Çalışma durumlarına ilişkin güncel bilgileri,
-Gelirlerini, taşınır ve taşınmaz mallarına ilişkin bilgileri, 30 gün içinde bildirmekle yükümlüdür (YUKK m.90/1-a, 1-b).

Aynı şekilde başvurucu,
-Adres, kimlik, medeni hal değişikliklerini 20 iş günü içinde bildirmekle ve
-Gerektiği takdirde kendilerine sağlanan hizmetlerden yararlanmak için belirli bir bedel ödemekle yükümlüdür (YUKK m.90/1-c, 1-ç).

Bunlar dışında başvurucu daha önce ifade olunan koruma başvurusunun kaydı için valiliklere ve diğer ilgili makamlara gerekli bilgileri vermek, valilikleri zamanında bilgilendirmek, ikamet bilgilerini bildirmek vb. yükümlülüklerini yerine getirmek zorundadır.

Sonuç

Sonuç olarak ifade edilmelidir ki, uluslararası koruma sahibi yabancılar bu korumadan sınırsız şekilde faydalanmazlar. Belirli şartlar altında uluslararası korumanın sona ermesi ve iptali mümkündür. Uluslararası korumanın sona ermesi ve iptali 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu‘nun 84,85 vd. maddelerinde ifade olunmuştur.

Aynı şekilde uluslararası koruma başvuru kabul edilen ve kendilerine uluslararası koruma sahibi kimlik belgesi verilen yabancılar yukarıda ifade edilen bazı hak ve yükümlülüklere sahiptir. Uluslararası koruma başvurusuna ilişkin süreç, idari gözetim, ret sebepleri hakkında detaylı bilgi için Uluslararası Koruma Statüsü Nedir? Nasıl Kazanılır? başlıklı makalemize göz atabilirsiniz.

Yazıyı Paylaş!

Share on facebook
Share on whatsapp
Share on twitter
Share on email
Share on linkedin