İkale Sözleşmesinde Gelir Vergisi Kesintisi

İkale sözleşmesinde gelir vergisi kesintisi uygulamada  sürekli surette yapılagelmişse de yasal bir dayanağı yoktu. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununda gelir vergisi kesilebilecek gelirler açıkça belirtilmişken yorum yoluyla işçiye ikale sözleşmesi ile çeşitli adlar altında yapılan ödemeler de kapsama dâhil edilmişti. Ancak bu fiili durum Danıştay[1] tarafından hukuka aykırı bulunmuş ve yapılan kesintilerin iadesine karar verilmiştir. Ancak 27.03.2018 tarih ve 7103 sayılı Kanun ile yeni bir düzenleme yapılmıştır. Bu düzenlemeden bahsetmeden önce kısaca gelir vergisinden bahsetmek gerekir.

Gelir Vergisi (Stopaj) Kesintisi Nedir?

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’na göre gelir vergisi (stopaj) kesintisi, ücret, belirli bir işyerine bağlı surette çalışarak hizmet karşılığı ödenen para ya da para ile ifade olunabilen diğer menfaatlerdir. Aynı Kanunun 103 ve 104.maddelerinde işçiye ödenen ücretlerin bu kanun kapsamında kesintiye (tevkifat) tabi tutulacağı belirtilmiştir. 213 sayılı Vergi Usul Kanununda ücretli çalışanlar bakımından vergi sorumlusu işverendir. Başka bir ifadeyle işveren işçiye emeğinin karşılığı olan ücreti öderken yasal olarak devlete ödemesi gereken vergiyi keserek işçiye öder. Bu açıdan vergi ödemesini işçi bizzat yapmaz. İşveren yaptığı kesintiyi işçi adına vergi dairesine yatırır.

İkale Sözleşmesinde Gelir Vergisi Kesintisi Yasal Mıdır?

7103 Sayılı Yasadan Önceki Durum

7103 sayılı Kanun’dan önce Danıştay muhtelif kararlarında ikale sözleşmesi sebebiyle işçiye ödenen iş güvencesi, iş kaybı tazminatı, prim ödemesi vb. adlar altında yapılan ödemelerin bir hizmet karşılığı olmadığı ve bu sebeple ücret sayılamayacağını ifade etmiştir. Aynı şekilde kanunda bu ödemelerin ücret sayılacağına ilişkin istisnai bir hüküm de bulunmadığı göz önüne alındığında işçiye bu adlar altında yapılan ödemelerden gelir vergisi kesilmesinin hukuka aykırı olduğunu kabul etmiştir. Bu kapsamda 7103 sayılı Yasadan önce ikale sözleşmesi sebebiyle işçiye her ne ad altında olursa olsun yapılan ödemelerden gelir vergisi kesilmesi hukuka aykırı idi ve iadesi gerektiği Danıştay kararlarıyla da ortaya konmuştu.

7103 Sayılı Yasadan Sonraki Durum

Yukarıda ifade edildiği üzere 7103 sayılı yasadan önce ikale sözleşmelerinde gelir vergisi kesintisi hukuka aykırıydı ve iade alınabilmekteydi. Ancak bu yasal düzenleme ile 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nda bazı değişiklikler yapılmıştır. Bu değişiklikler;

-7103 sayılı Kanunun 7.maddesi ile 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 61.maddesine 7 numaralı bent eklenmiş ve hizmet sözleşmesi sona erdikten sonra ikale sözleşmesi ile iş sözleşmesinin sona erdirilmesi sonucu işçiye ödenen iş güvencesi, iş kaybı, iş sonu vb. adlar altında yapılan ödemelerin ücret sayılacağı ve gelir vergisine tabi tutulacağı ifade edilmiştir.

-7103 sayılı Kanunun 5.maddesi ile 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 25.maddesinde değişiklik yapılmış ve maddeye b alt bendi eklenmiştir. Maddeye yeni eklenen (b) alt bendinde hizmet sözleşmesinin ikale sözleşmesi ile sona erdirilmesi sonrası işçiye iş güvencesi, iş kaybı, iş sonu vb. adlar altında yapılan ödemelerden (a) alt bendinde ifade edilen istisna tutarlar sınırında gelir vergisi kesintisi yapılmayacağı belirtilmiştir.

Bu düzenlemeler 28.03.2018 tarihi itibariyle yürürlüğe girmiştir. Vergi kanunları geriye yürümeyeceğinden bu düzenlemeler ancak kanunun yürürlük tarihinden sonraki ikale sözleşmeleri bakımından uygulama alanı bulur. Bu kapsamda 193 sayılı GVK’nun 25.maddesinde ifade edilen istisna tutarları aşan meblağ için gelir vergisi kesintisi yapılacaktır. Başka bir ifadeyle ikale sözleşmesi ile 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında çalışan işçilerin kıdem tazminatının tamamı, 854 sayılı Deniz İş Kanunu ve 5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanuna göre çalışanların kıdem tazminatlarının 24 aylık tutarı gelir vergisinde istisna edilecek, kıdem tazminatından fazla kısım için gelir vergisi uygulanacaktır.

İkale Sözleşmesinde Gelir Vergisi Kesintisinin İadesi İçin Başvuru Yolları Nelerdir?

İkale sözleşmesiyle işçiye ödenen meblağdan yapılan hukuka aykırı kesintiler sebebiyle öncelikle işverenin bağlı olduğu vergi dairesine, olumsuz cevap alınması halinde Maliye Bakanlığı’na, bakanlıktan da olumsuz bir cevap alınır ya da 60 gün içinde bir cevap verilmez ise vergi mahkemelerinde açılacak iptal davaları ile hukuka aykırı kesintiler iade alınabiliyordu. Ancak 27.03.2018 tarihli ve 30373 mükerrer numaralı Resmi Gazete’de yayımlanan 7103 sayılı Kanun ile ikale sözleşmelerine ilişkin yeni bir düzenleme getirilmiştir. Bu düzenleme ile Kanunun yürürlük tarihi olan 28.03.2018 tarihinden sonraki ikale sözleşmelerinde gelir vergisi kesintisi kanunda belirtilen kıdem tazminatı  tutarı istisna olmak suretiyle yasallaştırılmıştır.

Sonuç

Sonuç olarak, 7103 sayılı Kanun ile kanunun yürürlüğe girdiği tarih olan 28.03.2018 tarihinden sonra yapılacak ikale sözleşmelerinde işçiye ödenecek 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 25.maddesinde ifade edilen istisna tutarlar haricindeki tutarlardan gelir vergisi kesintisi yapılacaktır.

İkale sözleşmesiyle ilgili detaylı bilgi için tıklayınız.

[1] Danıştay 4. Dairesi 2014/3676 E. 2016/4376 K. 13.12.2016 Tarih

Yazıyı Paylaş!

Share on facebook
Share on whatsapp
Share on twitter
Share on email
Share on linkedin